Türkiye’de sendikaların topladığı aidat miktarı her geçen yıl artarken, bu devasa bütçenin nasıl denetlendiği sorusu yeniden gündeme geldi. Üyelerden yapılan kesintilerle oluşan sendika aidatları yıllık 13 milyar 914 milyon TLseviyesine ulaşmış durumda. Ancak bu kaynağın etkin, bağımsız ve bağlayıcı bir mali denetime tabi olmaması ciddi eleştirilere neden oluyor.
Mevcut yasal düzenlemelerde sendikaların kendi iç denetim organları üzerinden mali kontrol yapması öngörülüyor. Buna karşın, denetimin büyük ölçüde sendika yönetimlerinin kontrolünde yürütülmesi, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin yeterince hayata geçirilmediği yönünde eleştirileri beraberinde getiriyor. Kamuoyuna açık, ayrıntılı ve karşılaştırılabilir mali raporların bulunmaması, üyelerin aidatlarının nerelere harcandığını net biçimde görmesini zorlaştırıyor.
Eleştirilerin odağında, yaklaşık 14 milyar TL’lik bir bütçenin kamusal denetim dışında kalması yer alıyor. Uzmanlar, bu büyüklükteki mali gücün yalnızca iç denetimle kontrol edilmesinin yeterli olmadığını, sendikaların da şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından daha güçlü mekanizmalara tabi olması gerektiğini vurguluyor.
Bu çerçevede, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun değiştirilmesigerektiği yönündeki çağrılar artıyor. Talepler arasında, sendikalara bağlayıcı ve bağımsız mali denetim getirilmesi, denetim sonuçlarının kamuoyuna ve üyelere açık şekilde yayımlanması öne çıkıyor. Aidatların kaynağının işçilerin ücretleri olduğu hatırlatılarak, sendikaların üyelerine karşı daha güçlü bir sorumluluk taşıdığına dikkat çekiliyor.
TBMM ve Sayıştay’ın bu alanda daha aktif rol üstlenmesi gerektiğini savunan görüşler, “denetimsiz güç” eleştirisini giderek daha yüksek sesle dile getiriyor. Sendikaların, emek mücadelesindeki meşruiyetlerini koruyabilmeleri için mali yapılarında şeffaflık, hesap verebilirlik ve denetimin kaçınılmaz olduğu ifade ediliyor.
Artan aidat gelirleriyle birlikte, sendikal yapının nasıl denetlendiği sorusu önümüzdeki dönemde de çalışma hayatının en önemli tartışma başlıklarından biri olmaya aday görünüyor.
